E-İmzanın Arkasındaki Matematiğe Giriş
Elektronik imzanın güvenilirliği, matematiksel olarak kanıtlanmış kriptografik algoritmalara dayanır. Bu bölümde teknik merakı olanlara yönelik kısa ama öz bir genel bakış sunulmaktadır. Günlük kullanımda bu detayları bilmek gerekmez; ancak "neden güvenli?" sorusuna cevap arayanlar için değerlidir.
Asimetrik Şifreleme (Açık Anahtar Kriptografisi)
E-imza, "açık anahtar kriptografisi" (PKC — Public Key Cryptography) üzerine kuruludur. Her kullanıcının birbirine matematiksel olarak bağlı iki anahtarı bulunur:
- Özel Anahtar (Private Key): Yalnızca kullanıcıda bulunur; USB token içinde şifreli saklanır; dışarı aktarılamaz. İmzalama bu anahtarla yapılır.
- Açık Anahtar (Public Key): Herkesle paylaşılabilir; sertifika içine gömülüdür. İmza doğrulama bu anahtarla yapılır.
İki anahtar matematiksel olarak birbirine bağlıdır; ancak açık anahtardan özel anahtarı elde etmek hesaplama teorisi açısından imkânsızdır (büyük sayıların çarpanlara ayrılması problemi).
Hash Fonksiyonları
İmzalamadan önce belgenin tamamı yerine küçük bir "özet" (hash) hesaplanır. SHA-256 gibi hash fonksiyonları, herhangi bir boyuttaki veriyi sabit uzunlukta bir özete dönüştürür. Belgede tek bir karakter bile değişse hash tamamen farklı çıkar; bu sayede değişiklik anında tespit edilir.
PKI Altyapısı
Açık Anahtar Altyapısı (PKI — Public Key Infrastructure), sertifikaların düzenlenmesi, dağıtılması ve iptal edilmesini yöneten ekosistemdir. Hiyerarşi şöyle işler: Kök CA → Ara CA → Kullanıcı sertifikası. Türkiye'de Kök CA, KAMUSM (Kamu Sertifikasyon Merkezi) tarafından yönetilir.
İmzalama ve Doğrulama Süreci (Özet)
- Belge hash'i hesaplanır (örn. SHA-256).
- Hash, özel anahtarla şifrelenir → dijital imza oluşur.
- Belge + dijital imza + sertifika alıcıya iletilir.
- Alıcı açık anahtarla imzayı çözer → hash'i elde eder.
- Belgenin hash'ini bağımsız hesaplar ve karşılaştırır; eşleşiyorsa imza geçerlidir.